Voor grote utiliteitsportefeuilles is het energielabel zowel een wettelijke randvoorwaarde als een strategisch stuurmiddel. Het is vaak niet meer genoeg om nog te richten op een label C want in en rondom panden worden de regels alsmaar strenger.

Denk aan de recente EPBD (Richtlijn (EU) 2024/1275). Hierin staat dat nieuwe overheidsgebouwen zero‑emission moeten zijn vanaf 2028 en alle overige nieuwbouw? Vanaf 2030 (met beperkte uitzonderingen).

Als inkoper, productdeveloper of engineer zijn er veel regels om rekening mee te houden, maar minstens evenveel kansen. Daarom maakten we dit artikel over wat het energielabel voor u betekent en welke rol ventilatie hierin speelt.

Houd altijd het hoofddoel van de EPBD in gedachten. Het zijn nationale regels die moeten leiden tot structureel lager primair energiegebruik, lagere energielasten en betere binnenomgevingskwaliteit.

Door nu slim in te spelen op de veranderende regels op de middel-lange termijn blijft u de herinvesteringen en compliance‑risico’s vóór.

In de praktijk betekent dat: door nu op een A-/B‑label te sturen in plaats van “net C halen”, verkleint u operationele risico’s en heeft u strategische voordelen voor de veranderingen die gefaseerd uitrollen in 2030–2050.

Bent u bijvoorbeeld Head of Engineering? Dan zoekt u bij de vraag “wat is het energielabel” méér dan een definitie. U wilt weten hoe het label direct impact heeft op uw gebouwen, innovatieagenda en concurrentiepositie.

Het energielabel is meer dan een administratieve verplichting als het gaat om ventilatie. Het is juist een strategisch houvast voor zowel ontwerpers als inkopers. In het licht van Europese klimaatdoelstellingen en toenemende druk op energie-efficiëntie van gebouwen, functioneert het label als een kwaliteitsgarantie én een toetssteen voor markttoelating.

Natuurlijk dragen wij zelf ook ons steentje bij, ebm‑papst ontving het hoogste energielabel.

Voor veel bedrijven is het energielabel een tastbare vertaling van hoe goed de technologie werkt naar hoe het helpt te voldoen aan de veranderende regelgeving.

In dit deel van het artikel staan we daarom uitgebreid stil bij ventilatie-oplossingen, met oog voor wetgeving, technische diepgang, systeembenadering, toekomstige ontwikkelingen, maar ook hoe u nu al vooruit kunt lopen op de curve.

Ventilatie-installaties zijn een 'quick-win' omdat ze in veel utiliteitsgebouwen een van de grootste energieposten zijn. Zeker in omgevingen zoals ziekenhuizen, kantoren en campussen. Op dit soort locaties kan het aandeel van ventilatie oplopen tot 20–50% van het totale elektriciteitsverbruik.

Omdat de NTA 8800-berekening voor het energielabel direct rekening houdt met het primair energiegebruik van deze installaties, is optimalisatie een van de snellere routes naar labelverbetering.

Het goede nieuws is dat in veel gevallen geen ingrijpende bouwkundige aanpassingen nodig.

Elke procent energiebesparing in ventilatie verlaagt het primaire energiegebruik en verbetert de kans op een hogere labelletter. EC-retrofits en SFP-optimalisaties zijn bovendien maatregelen met een terugverdientijd ≤5 jaar, waardoor ze onder de Nederlandse energiebesparingsplicht vallen en wettelijk verplicht kunnen zijn.

In dit artikel gingen we al in op energiezuinige ventilatie bij het besparen van energie als bedrijf.

Het energielabel classificeert (ventilatie)producten aan de hand van verschillende prestaties en is verplicht voor zowel residentiële als lichte utilitaire toepassingen volgens EU-verordening 1254/2014.

Hoe werken de labelklassen?

De labelklassen lopen van A+ tot G, waarbij A+ staat voor het hoogste niveau van energie-efficiëntie. De score wordt berekend op basis van een combinatie van parameters die samen het energieverbruik, het comfortniveau en de toepasbaarheid van de unit weergeven.

• Specifiek vermogen (SPI): Dit is een maat voor de elektrische energie die nodig is om een bepaalde hoeveelheid lucht te verplaatsen. Hoe lager de SPI, hoe efficiënter het systeem.
  
• Thermisch rendement: Voor gebalanceerde ventilatiesystemen wordt het rendement van warmteterugwinning weergegeven. Hoge waarden (>85%) zijn cruciaal voor lage-energiegebouwen.
• Geluidsvermogenniveau: Geluid draagt bij aan comfort. Het label geeft het geluidsniveau van de unit in decibel (dB(A)).
• Luchtdebiet: De maximale hoeveelheid lucht die de unit onder standaardcondities kan verplaatsen. Relevante waarde bij dimensionering.
• Besturingstype: Of het systeem handmatig, klokgestuurd of sensor-gestuurd is (bijv. CO₂), beïnvloedt de score.
  

Aan de hand van deze combinatie met factoren kunnen producten objectief vergeleken worden binnen - en tussen - merken.

Het energielabel staat niet op zichzelf maar is nauw verbonden met de bredere Ecodesign-verordening. De twee belangrijkste Europese kaders zijn:

1. EU 2024/1843 (de aankomende nieuwe Ecodesign Richtlijn): Bepaalt de minimale energieprestaties en ontwerpkenmerken van ventilatieproducten. Een belangrijk doel is het uitfaseren van inefficiënte technologieën.
2. EU 1254/2014 (Energielabel Verordening): Richt zich op de verplichte weergave van het label, de onderliggende berekeningen en de publicatie in de EPREL-database.

Deze richtlijnen vormen samen het wettelijke kaders waarbinnen fabrikanten moeten opereren. Niet-conforme producten? Die worden uitgesloten van de Europese markt.

Voldoen aan de richtlijnen? Dat betekent dus marktoegang, maar ook reputatie. Bovendien stelt een label het (eind)klanten in staat om conformiteit, betrouwbaarheid en duurzaamheid in één oogopslag te beoordelen.

In de praktijk van gebouwinstallaties is het onderscheid tussen componentprestaties en systeemprestaties van wezenlijk belang, maar blijft het vaak onderbelicht.

Waar het energielabel doorgaans uitgaat van laboratoriummetingen van losse apparaten onder gestandaardiseerde condities, zegt dit namelijk slechts beperkt iets over de werkelijke prestaties van een systeem in situ.

Terwijl de praktjk uiteindelijk is waar de daadwerkelijke energiebesparingen gerealiseerd worden. Hoe leg je dat uit aan (minder technische) stakeholders?

Componentefficiëntie verwijst naar de prestaties van een afzonderlijke ventilator of motor, vaak gemeten op testbanken. Dit is dus een zeer goed vertrekpunt bij het maken van plannen.

Maar tussen testen en praktijk zit een verschil.

Voorbeeld: als ebm‑papst zijnde leveren we producten met zeer hoge rendementen en lage specifieke vermogens (SPI). Echter, zodra een component wordt opgenomen in een compleet luchtbehandelingssysteem met kanalen, bochten, dempers, filters en besturing? Dan verandert de dynamiek natuurlijk.

Dat brengt ons bij het belang van systeemefficiëntie.

Systeemefficiëntie kijkt naar het totale rendement van deze geïntegreerde installatie. Zaken als drukverlies in het kanaalnetwerk, regeling op deellast, interactie tussen verschillende subsystemen en onderhoudstoestand zijn van directe invloed op het verbruik en de prestaties. Zo kan een topklasse ventilator alsnog resulteren in een inefficiënt systeem bij slechte dimensionering of regeling.

Bij de wens om te voldoen aan het energielabel zal dus naar beide factoren gekeken moeten worden.

Dit is ook iets om te overwegen bij de keuze tussen bijvoorbeeld een volledige nieuwe installatie of een retrofit oplossing.

Het optimaliseren van kanaaltrajecten (zoals minder bochten of een betere diameterverhouding) kan de systeemefficiëntie drastisch verhogen. Aanpassing waarbij de componenten dus nog niet gewisseld hoeven te worden.

Het tegenovergestelde kan ook van toepassing zijn, waarbij slimme technieken leidend zijn maar de kanaalconstructie zelf niet veranderd.

Denk aan het integreren van dynamische regeling (op basis van CO₂ of drukverschil). Dit voorkomt onnodig energiegebruik bij wisselende bezetting van ruimtes die geventileerd worden.

EC-motoren met modulaire besturing (zoals die van ebm‑papst) dragen meer bij aan systeemefficiëntie dan klassieke aan/uit-systemen.

Minder nodig? Minder verbruiken dus.

De kracht zit hem echter in de synergie, wanneer componenten en installaties optimaal op elkaar afgestemd zijn worden de hoogste rendementen gerealiseerd.

Voor engineers betekent dit dat de focus moet verschuiven van enkel specificaties van losse apparaten checken naar de holistische systeemprestaties. Bij voorkeur gevalideerd met inbedrijfstellingsmetingen en monitoring.

Voor de energielabelscore (op basis van NTA 8800) betekent het dat alleen maatregelen die aantoonbaar bijdragen aan lager primair energiegebruik in het systeem als geheel, effect zullen hebben op de uitkomst.

Sturen op systeemefficiëntie is dus leidend. Zo zorgt u voor synergie tussen ontwerp, techniek en regeling, dit kan met relatief kleine ingrepen grote labelwinst realiseren.

Ebm‑papst faciliteert dit met geïntegreerde oplossingen.

Hoe duidelijker de technische Key Performance Indicators zijn hoe makkelijker het wordt om energiebesparingen te realiseren. Hieronder zetten we de belangrijkste op een rij.

1. Specific Fan Power (SFP)
   SFP is de verhouding tussen het opgenomen elektrisch vermogen van de ventilatoren en het luchtvolumeverbruik (W/(m³/s)).
   
   Lagere SFP = lager primair energiegebruik in de labelberekening.
   
   Te verbeteren door hoogrendementswaaiers, minder drukverlies (FlowGrid) en slimme toerenregeling.
   
   
2. Luchtdebieten en drukverschillen
   Onnodig hoge debieten of verkeerd ingestelde drukregelingen leiden tot energieverspilling.
   
   Correct afstellen op basis van werkelijke behoefte minimaliseert overlevering.
   
   Direct effect op opgenomen vermogen en dus de energielabelscore.
   
   
3. SCOP en SEER
   Seizoensgebonden rendementen voor respectievelijk verwarming (SCOP) en koeling (SEER).
   
   Hogere waarden betekenen efficiënter gebruik van energie over het hele seizoen.
   
   Verbetering door efficiëntere warmtepompen, warmtewielen en regelstrategieën.
   
   
4. Draaiurenprofiel
   Het aantal vollasturen dat een installatie draait is bepalend voor het totale verbruik.
   
   Nacht-setback, vraaggestuurde regeling en tijdsprofielen beperken onnodige bedrijfsuren.
   
   Bespaart energie zonder comfortverlies en vermindert daarnaast slijtage.
   
   
5. Primair fossiel energiegebruik (kWh/m²·jr)
   Alle bovengenoemde parameters beïnvloeden deze hoofdindicator.
   
   Grenswaarde label C: ≤225 kWh/m²·jr voor kantoren ≥100 m².
   
   Verlagen van deze waarde verhoogt de labelletter en voldoet aan huidige én toekomstige wetgeving.

Door op deze KPI’s te sturen, kunt u met relatief beperkte investeringen zowel het energielabel verbeteren als de operationele kosten verlagen. Dit versterkt uw innovatieprofiel én de concurrentiepositie van uw organisatie.

Een hogere energielabelscore levert meer op dan alleen compliance. Voor grote utiliteitsgebouwen vertaalt elke verbeterstap zich in lagere energiekosten, hogere vastgoedwaarde en een duurzamer imago. Door de energiebesparingsplicht in Nederland zijn veel maatregelen met een terugverdientijd ≤5 jaar bovendien wettelijk verplicht, waardoor de businesscase vaak vanzelfsprekend is.

Kosten-batenoverzicht

Een sterke businesscase combineert deze 3 variabelen:

1.1 CAPEX: de investeringskosten voor retrofit, regeling en optimalisatie.

1.2 OPEX-besparing: reductie van energiekosten door lager verbruik.

1.3 Labelimpact: verbetering in de NTA 8800-berekening, direct zichtbaar in EP-Online.

Voorbeeldscenario EC-retrofit

Situatie: 8 luchtbehandelingskasten (totaal 120 kW ventilatorvermogen).

Maatregel: vervanging AC-riemaandrijvingen door ebm‑papst EC-FanGrids + drukregeling.Besparing: ~40% minder ventilatorstroom = ca. 420 MWh/jaar.

Financieel effect: ± €75.000/jaar besparing bij €0,18/kWh.

Investering: ± €180.000 → terugverdientijd ca. 2,4 jaar.

Labelresultaat: mogelijk van D naar B (afhankelijk van overige gebouweigenschappen).

Strategisch voordeel

Toekomstbestendig: hogere labels verkleinen de kans op herinvesteringen bij strengere wetgeving.

Financiële zekerheid: korte terugverdientijd maakt de investering budgetneutraal op middellange termijn.

Innovatieprofilering: zichtbaar duurzaamheidsresultaat versterkt uw positie bij aanbestedingen en klanten.

Tip: Koppel de ROI-berekening aan een EPA-maatwerkadvies, zodat de maatregelen direct verwerkt kunnen worden in uw energielabelregistratie. Zo wordt elke investering zowel financieel als compliance-technisch optimaal benut.

Het verbeteren van uw energielabel is pas waardevol als de maatregelen formeel worden erkend in de labelregistratie. In Nederland betekent dit: voldoen aan de juiste normen, wettelijke richtlijnen en documentatie-eisen.

Voor een Head of is het daarom een must om om hier weet van te hebben.

Definitie: de nationale bepalingsmethode voor de energieprestatie van gebouwen.

Belang: alle energielabels in NL worden sinds 1 januari 2021 op basis van NTA 8800 vastgesteld.

Praktisch: zorg dat uw maatregelen meetbaar bijdragen aan parameters in deze methode (SFP, SCOP, SEER, primair fossiel verbruik).

Functie: landelijk register waar alle utiliteits- en woninglabels worden opgeslagen.

Belang: alleen maatregelen die via een gecertificeerd energieadviseur worden ingevoerd, tellen mee in de officiële labelscore.

Tip: laat direct na oplevering van verbetermaatregelen een labelupdate uitvoeren.

EPBD (Energy Performance of Buildings Directive): bepaalt minimumeisen voor energieprestaties, met aangescherpte doelen sinds 2024.

ErP-richtlijn (Energy-related Products): stelt minimumeisen aan energiegerelateerde producten, ook aan ventilatoren en regelt markttoegang binnen de EU.

CE-markering: verplicht voor productveiligheid en conformiteit met Europese normen, zoals EN 60335-2-80, ook voor ventilatoren.

Meetrapporten: pre- en post-metingen van luchtdebiet, druk, vermogen.

Technische documentatie: productcertificaten, prestatieverklaringen, conformiteitsverklaringen.

Audit-trail: bewaak en archiveer documentatie zodat deze bij inspecties of aanbestedingen direct beschikbaar is.

Strategisch voordeel: Door vanaf dag één te werken binnen deze kaders voorkomt u discussies bij audits, verhoogt u de kans op een hogere labelscore en verkleint u het risico op dure herbeoordelingen.

Data verzamelen is dus belangrijk, niet alleen voor de regelgeving, maar ook om sturing te geven tijdens de energietransitie, klanten te laten zien wat de kansen zijn én wat hun geboekte winst is.

In een groot utiliteitsgebouw is een energielabelverbetering meer dan een technische ingreep: het is een strategische investering die u moet kunnen aantonen richting management, toezichthouders en klanten. Met een datagedreven aanpak levert u onweerlegbaar bewijs van besparing én prestaties.

Wat meten: luchtdebiet, drukverschillen, opgenomen vermogen, temperatuur- en vochtigheidsprofielen.

Waarom: geeft exact inzicht in de effecten van maatregelen op het primaire energiegebruik, zoals opgenomen in de NTA 8800-berekening.

Praktisch: combineer sensormetingen met portable meetapparatuur voor onafhankelijke validatie.

Functie: langdurige registratie van energie- en comfortparameters.

Voordeel: maakt seizoensanalyses mogelijk en toont hoe maatregelen het draaiurenprofiel, SFP en SCOP/SEER beïnvloeden.

Extra waarde: ondersteunt predictive maintenance en helpt afwijkingen vroeg signaleren.

Rol: gecertificeerde adviseur verwerkt meetdata in een EPA-maatwerkadvies en zorgt voor update van het energielabel in EP-Online.

Resultaat: officiële labelverbetering, aantoonbaar bij audits en aanbestedingen.

Toepassing: visualiseer energiebesparing, CO₂-reductie, kostenbesparing en labelimpact in één interface.

Doel: maakt prestaties direct begrijpelijk voor bestuurders en financiële afdelingen.

Strategisch: verhoogt draagvlak voor verdere verduurzamingsmaatregelen.

Waarom dit telt:
Met harde data verandert het energielabel van een papieren verplichting in een strategisch instrument. U onderbouwt beslissingen met feiten, vergroot transparantie en versterkt uw positie in de organisatie én de markt.

In dit artikel lees je meer over energie besparen in bedrijfsgebouwen.

De recent aangescherpte EPBD-recast (EU 2024/1275) verplicht overheidsgebouwen om vanaf 2028 en alle nieuwe gebouwen vanaf 2030 zero-emission te zijn. Voor bestaande utiliteitsgebouwen geldt een gefaseerde aanscherping richting 2050. Door nu al een gestructureerde roadmap te volgen, minimaliseert u compliance-risico’s en spreidt u investeringskosten.

Maatregelen: EC-ventilatorretrofit, SFP-optimalisatie, inregelen regelschema’s.

Impact: verlaagt primair fossiel energiegebruik en verbetert labelletter zonder ingrijpende bouwkundige ingrepen.

Relevantie: snelle ROI (≤5 jaar) en vaak wettelijk verplicht via energiebesparingsplicht.

Maatregelen: warmte- en koudeopwekking optimaliseren, warmtepomp-ready maken, hoogrendementswarmtewisselaars plaatsen.

Impact: verhoogt SCOP/SEER, verlaagt afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.

Relevantie: anticipeert op toekomstige labelgrenswaarden boven C.

Maatregelen: PV-installaties, energieopslag, integratie van Smart Readiness Indicator (SRI) functies.

Impact: verhoogt aandeel hernieuwbare energie en versterkt gebouwintelligentie.

Relevantie: voldoet aan EPBD-routekaart richting CO₂-neutraliteit in 2050.

Maatregelen: doorlopende monitoring via KPI-dashboard, predictive maintenance, optimalisatie op basis van real-time data.

Impact: behoudt of verbetert labelscore, verlaagt operationele kosten blijvend.

Relevantie: houdt gebouwen toekomstbestendig bij nieuwe wetgeving en marktverwachtingen.

Strategisch voordeel:
Door deze roadmap te volgen, spreidt u investeringen, benut u quick wins en borgt u dat alle verbeteringen formeel meetellen in de energielabelregistratie. Zo wordt het energielabel niet alleen een compliance-instrument, maar ook een groeiversneller voor uw organisatie.

Uiteraard zijn dit algemene adviezen en vergt ieder project een logische en unieke aanpak. Lees hier meer over hoe energiebesparing en het energielabel hand in hand gaan met building performance.

Hieronder beantwoorden we praktische vragen die vaak leven bij engineers, inkopers en projectontwikkelaars wanneer zij het energielabel willen inzetten als stuurmiddel bij het maken van technische en strategische keuzes.

Deel dit artikel op: