Building performance is de term die gebruikt wordt om de totale prestatie van een gebouw te beschrijven: energiegebruik, comfort, gezondheid en duurzaamheid.. Door strengere regelgeving en stijgende energiekosten wordt dit onderwerp steeds belangrijker voor gebouweigenaren, beheerders en installateurs. Door als technische professional goed op de hoogte te zijn van wat building performance inhoud kunt u een strategisch voordeel bieden aan klanten.

Denk hierbij aan:

• Als projectontwikkelaar meer weten over financieel haalbare oplossingen.
• Als engineer voorzien welke innovatieve systemen samen moet werken.
• Als manager beter onderbouwde strategische beslissingen nemen..

Omdat ventilatie niet alleen gaat over het verwarmen of koelen van het gebouw, maar ook geïntegreerd is binnen duurzame installaties die bijdragen aan building performance, besloten we er een volledig artikel aan te wijden.

Building performance (gebouwprestatie) verwijst naar de mate waarin een gebouw voldoet aan eisen op het gebied van energie, binnenklimaat, gebruikscomfort, gezondheid en duurzaamheid. Het gaat om zowel technische prestaties (zoals isolatie en installaties) als de manier waarop het gebouw wordt gebouwd en gebruikt.

Voor u als technisch professional betekent dit concreet: meetbare parameters die u kunt gebruiken om projecten te optimaliseren, klanten te overtuigen en concurrentievoordeel te behalen. De cijfers die u wilt meten zijn gerelateerd aan energie-efficiëntie, binnenklimaat, gebruikscomfort en duurzaamheid van het gebouw.

Let op: Het gaat hierbij niet alleen om het voldoen aan de minimale BENG-eisen. Het gaat om het creëren van gebouwen die over de gehele levenscyclus waarde toevoegen. Deze waarde moet geboden worden aan de gebruiker, de eigenaar én het milieu. Dit vraagt om een integrale benadering waarbij installatietechniek, bouwfysica en slimme aansturing- en regeltechniek samenkomen.

Een goede financiële onderbouwing is de basis voor ieder project. Bent u betrokken bij een project voor bijvoorbeeld een kantoorgebouw van 5.000m2? Dan helpt het om cijfers zoals besparingen en terugverdientijd te kunnen benoemen richting uw klant.

Als de klant een verhuurder is kan hij deze cijfers ook weer gebruiken richting zijn klanten om leegstand te verminderen / de verhuur te bevorderen.

EC ventilatie en intelligente aansturing

Door ventilatiesystemen met verouderde AC-ventilatoren te vervangen (retrofit) door EC-motoren met intelligente aansturing (vraaggestuurde koeling), worden ventilatoren gemiddeld binnen 3 tot 5 jaar terugverdiend. Ontdek alle voordelen van retrofitten van venitlatoren.

Bij grootschalige projecten kan dit zelfs sneller. Goed om te weten is dat er vaak een EIA (Energie-investeringsaftrek) of MIA (Milieu-investeringsaftrek) gebruikt kan worden om de kosten nog verder te drukken.

Hoe meer systemen en installaties? Hoe groter de behoefte aan ventilatie. Dat betekent ook dat de ventilatiesystemen zich nóg sneller terugverdienen.

Andere voordelen van EC ventilatie implementeren is dat het de marktwaarde van panden of woningen kan verhogen. De zuinigere ventilatoren dragen namelijk bij aan een beter energielabel krijgen.

Bij een middelgroot kantoorgebouw van 5.000 m² kan vraaggestuurde ventilatie met lage SFP-waarden (Specific Fan Power < 1,5 kW/m³/s) in plaats van conventionele systemen, bijvoorbeeld helpen om jaarlijks €15.000 tot €25.000 op de energiekosten te besparen. Tel daarbij de verhoogde huurinkomsten op door een beter energielabel en de ROI voor de vastgoedbeheerder wordt nog aantrekkelijker.

Voor engineers draait het om concrete, toepasbare innovaties. De laatste jaren hebben we enorme sprongen gezien in de mogelijkheden van building performance systemen. Moderne installaties? Die zijn niet langer standalone. Alles is met elkaar verbonden en intelligente netwerken verzamelen continu data. Dat geldt niet alleen voor de ventilatie, maar ook voor andere kostenslurpers zoals de verwarming en lichtinstallaties. Dat deze installaties zich automatisch aanpassen aan gebruikspatronen? Dat wordt steeds meer de norm.

Slimme systeemintegratie via open protocollen

De tijd van propriëtaire systemen (closed-sourcesoftware) is voorbij. Moderne building performance oplossingen? Die communiceren via open protocollen zoals Modbus RTU/TCP, BACnet of KNX.

Fijn om te weten, want dit betekent dat de betrokken engineers systemen kunnen ontwerpen die:

Naadloos integreren: Ventilatoren, verwarming, koeling en verlichting? Deze kunnen allemaal samenwerken als één intelligent systeem.

Denk bijvoorbeeld aan voordelen zoals een project voor een datacenter waarbij de EC-ventilatoren direct met de koelmachines communiceren. Hotspots in duurzame installaties? Er wordt direct lokaal extra koeling geactiveerd, zonder het hele systeem te moeten laten draaien. Slim koelen is slim besparen!

Real-time optimaliseren: Sensoren meten continu temperatuur, luchtkwaliteit, bezetting en energieverbruik. Deze data wordt gebruikt voor directe bijsturing én voor langetermijnoptimalisatie. Veranderen gebruikerspatronen? Worden openingstijden veranderd? Ook dan verandert het slimme verbruik van de licht-, ventilatie-, verwarming- en andere installaties. Zo kan er meer bespaard worden zonder enig comfortverlies.

Predictive maintenance mogelijk maken: Voorkomen is beter dan genezen, zeker als het gaat om storingen. Door trendanalyse van motorstroom, toerental en temperatuur kunnen storingen worden voorspeld. Dit voorkomt niet alleen uitval, maar optimaliseert ook onderhoudsintervallen. Perfect getimed onderhoud zorgt voor minder kosten en een optimaal comfort. Gaat het om een bedrijfspand? Dan kan het ook productiviteitsverlies voorkomen.

Concrete toepassingen - bewezen resultaten

Hoe technisch veeleisender een pand? Hoe meer building perfomance tot zijn recht komt. Laten we vooral de 'nieuwkomers' (installaties) binnen building perfomance onder de loep nemen.

Batterijopslag voor renewable energy

In de laatste 10 jaar heeft hernieuwbare energie een opmars gemaakt. We zijn nu op een punt gekomen dat zonne- en windenergie middels batterijopslag steeds belangrijk wordt. Logisch, want veel bedrijven klaagden over de overschotten van energie (die nu geen of weinig rendement meer opleveren).

Deze systemen vereisen nauwkeurige temperatuurbeheersing voor optimale prestaties en een langere levensduur. Door toepassing van modulerende EC-ventilatoren met temperatuurgestuurde regeling:

• Verlengt de levensduur van batterijen met 15-20%
• Vermindert door vraaggestuurde koeling het energieverbruik voor koeling met 40%
• Voorkomt thermal runaway (ongecontroleerde stijging van de temperatuur die kan leiden tot gevaarlijke situaties) door snelle respons met gerichte koeling

Bekijk hier onze ventilatie oplossingen voor batterijopslag.

Laadinfrastructuur voor elektrisch vervoer

Nu steeds meer mensen elektrisch rijden neemt het aantal laadpalen en snelladers toe. Sommige bedrijven waren al verplicht om laadpalen te gebruiken volgens de Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD III).

Een woningbouw of utilitsgebouw project met meer dan 10 parkeervakken? Dan moet er volgens de EPBD IV versie minimaal 1 laadpaal aanwezig zijn.

Met name de snelladers genereren veel warmte. Daarom moet de warme lucht in deze installaties snel afgevoerd kunnen worden. Intelligente koelsystemen met vloeistof- of lucht-warmtewisselaars en vraaggestuurde ventilatie zorgen voor:

• Stabiele laadprestaties (ook bij hoge omgevingstemperaturen)
• Minimaal energieverbruik door modulerende werking (werking die zich aanpast aan de vraag)
• Geluidsniveaus onder de 65 dB(A) voor plaatsing in woonwijken

Bekijk hier onze ventilatieoplossingen voor duurzame installaties.

Technische ruimtes en serveromgevingen

De IT-infrastructuur is voor veel bedrijven tegenwoordig hét belangrijkst om bedrijfsoperaties uit te kunnen voeren. Daarom worden de hoogste eisen aan koeling en luchtkwaliteit gesteld. Gelukkig zijn er oplossingen zoals in-rack koeling met EC-ventilatoren die:

• Zorgen voor gerichte koeling exact waar nodig (tot 40kW per rack)
• Energiebesparing tot 50% versus traditionele computerruimte airco's leveren
• Overbodig verbruik door modulaire opbouw voorkomen

Voor strategische beslissers zoals het head of engineering loont het om nu l vooruit te kijken. De huidige BENG-eisen zijn slechts het begin. Met de herziene EPBD (Energy Performance of Buildings Directive) komen er fundamentele veranderingen aan. Hieronder werpen we een blik op de nabije, maar ook de verdere toekomstplannen:

2027: Alle gebouwen boven de 250m2 moeten voorzien zijn van zonnepanelen (uiterlijk 31 december 2026) en niet alleen nieuwe, maar ook bestaande utiliteitsgebouwen met meer dan 20 parkeerplaatsen moeten op 1 januari 2027 minimaal 1 laadpaal hebben per 10 parkeerplekken.

2030: De Zero Emission Buildings (ZEB) norm gaat van kracht. Dat betekent geen direct uitstoot van fossiele brandstoffen mogen hebben en voldoen aan een zeer lage energievraag. PS. voor nieuwe overheidsgebouwen geldt de ZEB norm al vanaf 1 januari 2028.

2050: De gehele gebouwvoorraad moet klimaatneutraal zijn. Dit geldt voor het gehele gebouwenbestand in de EU.

Of het nu gaat over wat kleinere projecten voor 2030 of langslepende nieuwbouw- of renovatieprojecten, nu al inzetten op duurzame installaties en oplossingen loont.

Investeren in building performance geeft dus een strategisch voordeel. Liggen er plannen voor volledige vernieuwing of nieuwe installaties na 2030? Dan kunt u nu gebruik maken van retrofitting. Zo niet?

Dan heeft nu inzetten op het verbeteren van de building performance middels nieuwe oplossingen deze voordelen:

• Voorkomt de aanschaf van retrofits in de toekomst
• Biedt de mogelijkheid u te positioneren als innovatieve marktleider
• Creëert u een track record met referentieprojecten gericht op verduurzamen
• Bouw nu al kennis en ervaring op met betrekking tot energiebesparing voor bedrijfsgebouwen wat straks onmisbaar is

Early adopters hebben grote voordelen. We hebben het dan niet alleen over subsidies. Bedrijven die nu al ervaring opdoen met nul-op-de-meter concepten en positive energy buildings hebben straks een voorsprong die moeilijk in te halen is. Tegelijkertijd verlagen ze ook de maandelijkse kosten voor het gros van de nutsvoorzieningen.

De regels rondom milieu en duurzaamheid worden steeds strenger. 2050 proof zijn? Dat is bijna onmogelijk. Ook omdat klanten lang niet altijd bereid te zijn om all-in te gaan op de - op dit moment - nieuwste installaties, maar als het gaat om building performance? Dan kunnen er wel flinke stappen gezet worden en tegelijkertijd kosten bespaard worden. Daar worden vastgoedbeheerders wel vrolijk van. Ook kan er kan rekening gehouden worden met de uitdagingen en bijbehorende implementaties die later gaan komen. Zo kunnen de kosten op termijn in samenspraak nu al geminimaliseerd worden.

De ontwerpfase vormt de basis voor succes

In de ontwerpfase streeft u naar de optimale prestatie van een pand. Een integrale benadering helpt 20-30% betere resultaten te behalen t.o.v. los opererende eilandjes.

Zorg daarom dat de architect, constructeur, installateur en eindgebruiker samen aan tafel zitten. Als bonus zorgt het ook voor meer draagvlak en bespaart onnodige communicatiekosten.

Als het gaat om de perfomance van een gebouw is het verstandig om deze te simuleren en modelleren. Hiervoor kunnen tools zoals IES-VE, TRNSYS of Energy+ gebruikt worden om verschillende scenario's door te rekenen. Dit geeft inzicht in de zaken die belangrijk bij building performance, namelijk:

• Energieverbruik onder verschillende omstandigheden
• Comfortparameters gedurende het jaar
• Optimale dimensionering van installaties
• Invloed van bouwkundige keuzes op installatietechniek

Leg niet alleen minimale normen vast, maar definieer concrete KPI's zoals:

• Maximaal energieverbruik per m² per jaar
• Minimale luchtkwaliteit (CO₂ < 800 ppm)
• Maximale temperatuuroverschrijding (max 100 uur > 25°C)
• Geluidsniveau installaties (< 35 dB(A) in werkruimtes)

Door concrete doelen vast te leggen worden overleggen gerichter, zijn keuzes altijd onderbouwd en wordt de juiste partner / leverancier kiezen makkelijker.

Realisatiefase: kwaliteit in uitvoering

Het ontwerp is goed, maar klopt de uitvoering niet? Dan faalt het project alsnog. Bouw daarom zoveel mogelijk zekerheid voor uzelf in.

Kies leveranciers met:

• Aantoonbare expertise in building performance
• Referenties in vergelijkbare projecten
• Certificeringen en kwaliteitsborging
• Capaciteit voor support en nazorg

Als marktleider op ventilatie- en aandrijftechniek denkt ebm‑papst graag met u mee

Commissioning volgens protocol

Structureerde inbedrijfstelling volgens bijvoorbeeld ASHRAE of CIBSE richtlijnen zorgt voor:

• Correcte werking vanaf dag één
• Gedocumenteerde prestaties
• Overdracht van kennis aan beheerders
• Basis voor garantieafspraken

Continue kwaliteitscontrole

Monitor tijdens de bouw:

• Luchtdichtheid (blowerdoor testen)
• Thermische bruggen (infrarood inspectie)
• Correcte installatie van installaties
• Inregeling van systemen

Exploitatiefase: prestaties waarborgen

Building performance stopt niet bij de oplevering. Continue monitoring en optimalisaties zorgen voor langere levensduur van installaties en componenten, maar ook voor nóg meer besparingen naarmate de tijd vordert.

Let op deze punten: zorgen voor de juiste data begint bij de implementatie van de juiste, slimme systemen.

Gebruik gebouwbeheersystemen

Moderne BMS-systemen bieden:

• Real-time inzicht in alle prestatie-indicatoren
• Automatische alarmering bij afwijkingen
• Trending voor analyse en optimalisatie
• Rapportage voor stakeholders

Als de juiste data verzameld wordt kan deze vervolgens goed ingezet worden voor monitoring van succes, maar ook voor verdere optimalisaties.

Data-gedreven optimalisatie

Gebruik verzamelde data voor:

• Finetuning van aansturing- en regelstrategieën
• Identificatie van kansen om meer te besparen
• Onderbouwing van investeringsbeslissingen
• Benchmarking tegen vergelijkbare gebouwen

Vergeet niet deze data ook te gebruiken om tijdig onderhoud in te plannen.

Preventief onderhoud op maat

Vervang tijdgestuurd onderhoud door conditiegestuurd onderhoud:

• Verleng levensduur componenten
• Voorkom ongeplande uitval
• Optimaliseer onderhoudskosten
• Behoud optimale prestaties

Hierdoor behouden installaties de maximale levensduur en dragen ze optimaal bij aan het behalen van de gestelde doelen.

Elke sector heeft zijn eigen uitdagingen. De insteek bij building performance is daarom per gebouw anders. Hieronder leest u wat in algemene zin de onderscheidende aandachtspunten zijn per sector.

Voor de logistieke sector

Door de grote oppervlakten van magazijnen, distributiecentra en andere open ruimtes met wisselende bezetting zijn deze aandachtspunten vaak laaghangend fruit:

• Zonering met onafhankelijke klimaatregeling
• Hoogrendementsverwarming (straling + convectie)
• Intelligente poortafdichtingen
• Warmteterugwinning uit koelinstallaties

Voor de zorgsector

Binnen zorgsector zijn de eisen aan luchtkwaliteit en hygiëne nog strenger, logischerwijs vanwege de kwetsbare doelgroepen. Dit zijn een aantal veelvoorkomende aandachtspunten:

• HEPA-filtratie waar nodig
• Drukhiërarchie tussen ruimtes
• 24/7 monitoring van kritische parameters
• Redundantie in kritische systemen

Voor de onderwijssector

Veel mensen in kleine(re) ruimtes binnen een gebouw voor een lange periode. Het onderwijs. Vaak is ook het budget beperkt. Deze sector vraagt om:

• CO₂-gestuurde ventilatie per klaslokaal
• Natuurlijke ventilatie waar mogelijk
• Akoestische optimalisatie
• Gebruiksvriendelijke bediening

Door de opkomst van AI technologieën en steeds makkelijker te koppelen apparatuur zal data verzamelen, data benutten en realtime beslissingen maken op basis van deze gegevens uiteindelijk de norm worden.

Enkele trends om nu al naar te kijken zijn:

Artificial Intelligence en machine learning

AI-systemen analyseren de verzamelde data binnen een gebouw en optimaliseren automatisch. In pilotprojecten worden er al extra besparingen gerealiseerd bovenop de winst door BMS-systemen te gebruiken.

Digital twins?

Een digital twin, ofwel de digitale kopie van een gebouw helpt situaties te simuleren. Zo kunnen er optimalisaties ontwikkeld worden op voorhand zonder de extra kosten van werkelijke installaties. Sneller innoveren met minder risico is dus zeker mogelijk.

Biofiele designs

Integratie van o.a. planten en gewassen in gebouwen verbetert niet alleen welzijn, maar ook luchtkwaliteit en temperatuurregeling. Living walls en groendaken worden steeds vaker gebruikt.

Lees hier verder over duurzame technologie

Deel dit artikel op:

Veelgestelde vragen over gebouwprestaties